Reportaxe: A “Manada” (Feitos, sentenza, reaccións…)

Caso da “Manada”

O caso da Manada é o nome polo que se coñecen os sucesos relacionados cun caso de abuso sexual acaecidos en Pamplona (Navarra, España), na madrugada do 7 de xullo de 2016, durante as festas de San Fermín. Un grupo de cinco homes abusaron sexualmente dunha moza de dezaoito anos nun portal no centro da capital navarra. A vítima denunciou aos agresores por violación.

 

O caso foi obxecto dunha forte cobertura mediática por existir gravacións en vídeo dos feitos e polo interese que houbo nas redes sociais respecto diso. Os autores, entre os que se atopaban un membro da Garda Civil e outro do Exército español, foron detidos e xulgados. A sentenza do xuízo en primeira instancia deuse a coñecer o 26 de abril de 2018 e nela desestimou a acusación de violación, ao rebaixar os feitos a abuso sexual. O tres maxistrados do tribunal foron Francisco Cobo, que o presidiu, Raquel Fernandino e Ricardo González, quen expresou un voto particular pedindo a libre absolución.

PUBLICIDADE EN XORNAL GALEGO

 

Os acusados atópase en liberdade baixo fianza de 6000 euros desde o 22 de xuño de 2018, ao non haber aínda sentenza firme e entender a Audiencia de Navarra que non se cumpre ningún os orzamentos da prisión preventiva: risco de destrución de probas, risco de fuga ou risco de reiteración delituosa. Impónselles tamén medidas cautelares, como a obrigación de comparecer os luns, mércores e venres no xulgado correspondente da súa localidade de residencia; prohíbeselles entrar na Comunidade de Madrid (onde reside a vítima, do mesmo xeito que toda comunicación con ela); retíraselles o pasaporte, e prohíbeselles saír do

Contexto

En xullo de 2016, un grupo de cinco homes, orixinarios de Sevilla, desprazáronse a Pamplona para acudir aos Sanfermines. Os homes, un grupo de amigos nados entre 1988 e 1991, eran membros dun grupo de WhatsApp chamado «A Manada», que posteriormente foi utilizado polos medios de comunicación para nomear ao grupo do cinco acusados como tal e, polo tanto, ao caso. Entre o cinco, atopábanse un garda civil e un antigo militar membro da Unidade Militar de Emerxencias.

 

Os feitos

Feitos probados segundo a sentenza maioritaria dos Xuíces Francisco Cobo (Presidente) e Raquel Fernandino

Os procesados atopábanse sobre as 2:50 da madrugada do 7 de xullo de 2016, na Praza do Castelo de Pamplona, onde se estaba celebrando un concerto con motivo das festas de San Fermín. Un deles, José Ángel Prenda, atopábase sentado nun banco cando se achegou a denunciante, unha muller de 18 anos, que sentou xunto a el. Tras iniciar unha conversación, uníronse máis tarde o resto de acusados e comezaron a charlar. Tras este encontro, a vítima realizou unha breve chamada ao amigo co que viñera a Pamplona desde Madrid.Ás 3:00 fóronse o seis da Praza do Castelo camiñando cara á rúa Espoz e Mina. Nun hotel, dous dos acusados (sen a denunciante) preguntaron se tiñan unha habitación por horas, “para follar”. Ao ser rexeitados, continuaron andando por Pamplona.

 

Neste traxecto uno dos procesados, empezou a collerlle do ombreiro e da cadeira. A denunciante, sentíndose incómoda, propuxo virar á esquerda, tomando o inicio da rúa Paulino Caballero.Nesa rúa, a acusado Peza entrou nun portal cunha señora que vivía naquel edificio simulando estar aloxado alí. Mentres tanto, fóra, a denunciante bicábase na boca cun dos acusados, Anxo Boza. Pouco despois, Peza chamou ao grupo desde a porta do portal, que mantiña aberta, apremándolles a entrar. Boza e outro acusado colleron á denunciante cada un dunha man e entraron con ela no portal “de modo súbito e repentino, sen violencia”.

 

Os acusados e a denunciante subiron a un rellano e introducíronse nun habitáculo. Alí, a denunciante foi penetrada bucalmente por cada un dos acusados, vaginalmente por dous deles e analmente por un terceiro, todo iso sen preservativo. Durante estes feitos, dous dos acusados gravaron vídeos cos seus teléfonos móbiles. Finalizados os feitos, os acusados marcháronse escalonadamente. Guerreiro apoderouse do teléfono móbil que atopou na riñonera da denunciante, ao que quitou o cartón SIM e a de memoria. Cando se houberon ido todos os acusados, a denunciante vestiuse e, cando comprobou que o teléfono móbil non estaba na riñonera, incrementouse a súa inquietude e desasosego, comezou a chorar, colleu o seu riñonera e saíu do habitáculo á rúa chorando. sentou nun banco onde foi achada chorando por unha parella que a acompañou a facer a denuncia á Policía Municipal onde se lle tomou declaración. Foi trasladada a un hospital onde se lle administrou un anticonceptivo de emerxencia. A muller denunciou ante a Policía Municipal de Pamplona unha violación.

 

A acusado Peza compartiu os vídeos dos feitos coas súas amizades a través de WhatsApp, entre outra vía un grupo de chat chamado «A Manada» do que eran membros o cinco acusados. Algúns dos acusados buscaron un lugar para durmir mentres outros seguiron de festa por Pamplona. A mañá seguinte foron identificados pola Policía Foral na praza de touros, tras participar no peche. Ás 11:15 foron detidos pola Polcía Municipal.

 

O que afirma o voto particular do Maxistrado Ricardo Javier González

Ao redor das 3 AM da madrugada do 7 de xullo de 2016, atopábanse os 5 acusados nas Festas de Sanfermín. Un deles, José Ángel Prenda, atopábase sentado nun banco cando a vítima se achegou e sentou xunto a el. Tras iniciar unha conversación, uníronse máis tarde o resto de acusados e comezaron a charlar. Tras este encontro, a vítima realizou unha chamada para quedar cun suxeito co que finalmente non chegou a xuntarse. Momentos máis tarde, o grupo “púxose en movemento á vez, camiñando pola parte exterior da Praza do Castelo en dirección cara aos soportais onde se atopan os bares Casino Eslava e Txoko, volvendo saír dos soportais e continuando o seu camiño cara á C/ Espoz e Mina.” (sic). Camiñaron en busca dun hotel, no que os acusados preguntaron se tiñan unha habitación, que “a querían para follar”. Ao ser rexeitados, continuaron andando por Pamplona, indo a vítima á vez cun dos acusados, estando o resto a pouca distancia de ambos.

 

Nun momento da marcha, un deles entrou nun portal cunha señora que vivía naquel edificio simulando vivir aí. Mentres tanto, a denunciante bicábase cun dos acusados, Anxo Boza. O mesmo individuo que simulara vivir no edificio suxeitou a porta e todos se apresuraron a entrar. Dentro, nunha “especie de rellano que dá acceso aos cuartos de servizo de auga e electricidade” (sic) producíronse actos sexuais consistentes en felaciones aos cincos acusados, penetracións vaginales por catro deles e un deles tamén a penetrou analmente. Jose Anxo Prenda practicou un «bico negro» á vítima, e así o fixo ela tamén. En palabras do Maxistrado, todo sucedeu «sen que dita denunciante expresáselles nin de palabra nin con xestos, nin de ningunha outra maneira, a súa desconformidade, crendo en todo momento, o devanditos cinco acusados, que ela estaba conforme cos actos sexuais que entre eles mantiveron, nin, polo demais, conste acreditado que a denunciante durante as referidas relacións sexuais atopásese nunha situación de shock ou bloqueo que lle impediu comunicar ao cinco acusados, se así o quixen, que o seu desexo non era o de mantelas.»

 

Un dos acusados, (o cal non practicou penetración vaginal nin anal) gravou seis vídeos e tomou dúas fotos. Momentos máis tarde abriría a riñonera da denunciante e subtraería o seu teléfono móbil. Outro deles gravou outro vídeo. Ao redor das 03:25 AM, os acusados abandonaron o portal e deixaron á vítima no mesmo, soa e medio espida. Tras iso, vestiuse e tras decatarse de que lle faltaba o teléfono móbil, saíu á rúa e sentou nun banco. Unha parella de mozas que escoitou o seus choros desconsolados, foi a que chamou ao 112, tras o cal presentáronse as autoridades policiais.

 

Xuízo

O caso foi xulgado pola sección segunda da Audiencia Provincial de Navarra e fíxose a porta pechada para protexer a intimidade da nova. A Comunidade de Navarra e o Concello de Pamplona se personaron como acusación particular. A primeira xornada da vista oral foi o 13 de novembro de 2017. O caso dirimiuse ao longo de once sesións de vista oral. Foi moi seguido pola opinión pública porque unha das estratexias da defensa foi atacar e denunciar a actitude da vítima días despois da violación mediante a achega dunha investigación feita nas redes sociais por un detective, informe que logo sería retirado.

 

A vítima cambiou varias veces o seu testemuño durante todo o proceso, cousa que o avogado defensor da Manada sinalou e ademais acusou as autoridades de favorecer unha versión nesgada favorable á denunciante.

 

As imaxes, en concreto sete fragmentos de vídeo cunha duración de 96 segundos, e realizados por dous dos acusados cos seus teléfonos móbiles, foron estudadas por policías nun informe de 200 páxinas no que se manifesta que a moza mantiña unha actitude «pasiva e neutra», que a súa actitude non era «participativa» e que houbo «humillación e vexación» cara a ela.

 

Os informes finais son os seguintes:

 

Conclusións das partes

A fiscal e as acusacións particulares cualificaron os feitos de “cinco delitos continuados de agresión sexual”, “un delito contra a intimidade” e “un delito de roubo con intimidación”. A fiscal no seu informe considera que o testemuño da denunciante foi crible obxectivamente, mantívose durante toda a instrución, non introduciu «elementos inverosímiis» e non tiña «motivos espurios» para denunciar. Considera que existiu «a violencia mínima» e unha «intimidación gravísima que impediu a defensa da vítima» rodeada polo cinco homes, e que a deixaron en estado de indefensión tras o suceso porque lle subtraeron o teléfono móbil.

 

A defensa solicitou a libre absolución dos acusados, salvo por un delito de leve de furto do que se declarou culpable o acusado Antonio Guerreiro.

 

Sentencia

A xurista Marisa Soleto analiza a sentenza da Manada

O xoves 26 de abril de 2018, cinco meses despois do xuízo, publicouse a sentenza do «Caso da Manada» emitida pola Audiencia Provincial de Navarra. Esta condenou ao cinco acusados a nove anos de cárcere por abuso sexual continuado.

 

Segundo a versión maioritaria da sentenza, os procesados “apremárona a entrar no portal tirando da denunciante , quen desa guisa entrou no recinto de modo súbito e repentino , sen violencia . Alí todos os procesados penetrárona bucalmente, vaginalmente por tres deles e un penétroa tamén analmente. O tribunal non aprecia indicios de violencia ou intimidación e absólveos do delito de agresión sexual tipificado no art. 179 do Código Penal Español Aprecia o delito de abuso sexual con prevalimiento e condena aos procesados a nove anos de prisión e a indemnizar á victima de forma solidaria cunha cantidade de 50.000. Tamén aprecia a subtracción do teléfono móbil da vítima por parte de Antonio Manuel Guerreiro, e condénao por un delito leve de furto.8? Os condenados foron: José Ángel Prenda Martínez, Alfonso Cabezuelo Adestra (militar), Antonio Manuel Guerreiro Escudeiro (garda civil), Jesús Escudeiro Domínguez e Anxo Boza Florido.

 

A sentenza emitida polo Tribunal, composto por tres maxistrados, refire dun voto particular, emitido por Ricardo Javier González González. Este xuíz emite un xuízo diferente do dos seus compañeiros e non aprecia nos feitos ningún comportamento constitutivo de delito sexual, e se aprecia o delito de furto de Antonio Manuel polo apoderamento do teléfono móbil da vítima. Para este maxistrado, os feitos non son constitutivos de abuso sexual continuado con prevalimiento, pois entende (para o que cita xurisprudencia do Tribunal Supremo) que para que o prevalimiento e o abuso de superioridade se de, requírese, ademais, en palabras do Tribunal Supremo, ?a dobre esixencia de que a situación de superioridade sexa, ao mesmo tempo, notoria e evidente («manifesta»), é dicir, obxectivamente apreciable e non só percibida subjetivamente por unha das partes, e tamén «eficaz», é dicir que teña relevancia suficiente no caso concreto para coartar ou condicionar a liberdade de elección da persoa sobre quen se exerce?. Para este xuíz, nin a diferenza de idade nin de complexión física entre os acusados e a denunciante, nin a súa diferente experiencia sexual, nin que eles fosen cinco e ela unha soa, poden tomarse, por si sós e porque si, como elementos decisivos para afirmar (como si fixeron os seus compañeiros, que ?os procesados conformaron de modo voluntario unha situación de preeminencia sobre a denunciante , obxectivamente apreciable” (sic)

 

Recursos da fiscalía e da defensa

O 27 de abril, a fiscalía, que solicitaba 22 anos de cárcere para cada integrante, insistiu en que o que ocorreu foi unha agresión sexual e nun comunicado anunciou que nos próximos días recorrería en apelación «por infracción de lei» ante a Sala dos Civil e Penal do Tribunal Superior de Xustiza de Navarra ao manter a súa consideración inicial de que «os feitos son constitutivos dun delito de agresión sexual (violación)».

 

Pola súa banda, a defensa anunciou que tamén recorrería por entender que se violou o principio acusatorio respecto da cualificación final do delito perpetrado.

 

Reaccións á sentenza

 

Concentración de protesta por senténciaa fronte ao Ministerio de Xustiza en Madrid

Tras a sentenza, producíronse manifestacións en numerosas cidades españolas como mostra de desacordo ante a condena, así como a expresión ddesacordo de diferentes organismos de todo tipo e de relevantes figuras políticas e sociais. Colectivos feministas convocaron protestas en toda España e representantes de todos os partidos políticos manifestáronse en contra da decisión xudicial. A maioría das protestas débense a que non se condenou aos acusados por violación senón por abuso sexual.

 

O 27 de abril, o ministro portavoz do Goberno, Íñigo Méndez de Vigo, anunciou que o executivo encargou o estudo técnico á Comisión Xeral de Codificación, órgano superior colexiado de asesoramento do Ministerio de Xustiza, que estude se a tipificación dos delitos contidos no Código Penal sobre agresións sexuais é adecuada. Unha vez que o estude o Executivo, decidirá se se «precisa unha actualización».

 

O presidente do Consello Xeral do Poder Xudicial, Carlos Lesmes, realizou unha declaración na que afirmou que os xuíces examinaron minuciosamente as probas e abriu á súa vez a posibilidade de que o fallo poida ser recorrido e corrixido. «O tribunal valorou minuciosamente, en relación cos feitos imputados, todos os elementos de proba achegados polas partes de acordo co establecido na lei e de conformidade coa xurisprudencia que resulta de aplicación, sendo estes os únicos criterios aos que están sometidos os xuíces sen prexuízo das posibles discrepancias que poidan existir sobre a cualificación xurídica deses feitos, que poden e deben facerse valer a través do sistema de recursos establecido no noso ordenamento xurídico».

 

O o ministro de Xustiza, Rafael Catalá, manifestou que Ricardo González tiña un «problema singular» e recoñeceu estar sorprendido tras a reacción da asociación Xuízas e xuíces para a Democracia, que do mesmo xeito que o resto de asociacións de xuíces e fiscais criticaron as súas declaracións sobre ese maxistrado e pediron a dimisión do ministro reiteradamente por non respectar a separación de poderes.

 

Esther Erice, presidenta da Audiencia Provincial de Navarra e membro do Grupo de Expertos do Consello Xeral do Poder Xudicial en violencia doméstica e de xénero, dixo que «hai que esperar» a que haxa unha sentenza firme e «esperar» que o Tribunal Supremo aclare conceptos como o de «intimidación», que é o que expuxo dúbida e sobre o que «se arroxará luz».

 

 

Protesta nas rúas de Málaga con pancartas “A Manada somos nós”

Asociacións feministas denunciaron a sentenza valorándoa como especialmente negativa porque pode sentar «moi mal precedente» tendo en conta o contexto dos feitos. Doutra banda, sinalaron que unha vez máis se responsabiliza ás mulleres das agresións que sofren. «A xustiza patriarcal actuou contra a vítima, os violadores viron rebaixado o tipo penal de agresión a abuso sexual. Especialmente rechazable parécenos que houbese un voto particular pedindo a absolución de todos eles» sinalou a Plataforma 7N.Para Marisa Soleto, presidenta de Fundación Mulleres, «a sentenza foi decepcionante. O cambio de cualificación de agresión sexual como pedían as acusacións, ao de abuso sexual, ten que ver con non considerar que concorreu violencia ou intimidación. Desde o feminismo vivímolo como unha perda. Non fai falta, para miles de mulleres, explicar porqué estar encerrada nun portal sen saída con cinco homes, sen que medie unha palabra máis alta que outra, é unha situación intimidatoria para unha muller. Habería pouca discusión sobre isto». As asociacións de mulleres xuristas sinalaron que o que debe cambiar sobre todo son as mentalidades e reclamaron aos xuíces formación en perspectiva de xénero, algo que recolle o Pacto de Estado contra a violencia de xénero asinado no Congreso de Deputados en 2017.

 

Repercusión internacional

O caso foi debatido no Parlamento Europeo, que pediu adaptar as lexislacións estatais ás disposicións do Convenio de Istambul. Pola súa banda, a coordinadora de asuntos de acoso sexual de ONU Mulleres, Purna Sen, considerou que a condena foi demasiado leve e que «subestima a gravidade da violación e mina as obrigacións de protexer os dereitos das mulleres».

 

Por mor da sentenza, a xornalista chilena Mónica Recuncho presentou un editorial en CNN Chile titulado «Non é non», no que criticou duramente a resolución do tribunal español. O editorial se viralizó nas redes sociais, conseguindo máis de tres millóns de reproducións, compartido unhas 40 000 veces e máis de 1000 comentarios.

PUBLICIDADE EN XORNAL GALEGO

Fonte: wikipedia

Deixa unha resposta